ด้วยที่มุ่งหาความเงียบสงบในพงไพร พระบ่าสายพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต จึงถือเป็น "พระธรรมยุตนอกขนบ" สมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ที่ถือวัตรปฏิบัติแตกต่างจากพระสงฆ์ธรรมยุคโดยทั่วไป ซึ่งมุ่งเน้นการศึกษาพระปริยัติธรรมอยู่ในเมือง

การประสมกลมกลืนกันระหว่างวัตรปฏิบัติอย่างพระท้องถิ่น อีสานที่ฝึกเน้นการออกธุดงค์กับระเบียบวินัยในวัตรปฏิบัติตามอย่าง ธรรมยุติกนิกาย จึงก่อเกิดขึ้นเป็น "พระป่าวงศ์พระอาจารย์มั่น" ที่มุ่ง ค้นหาแก่นแท้ของข้อธรรมในแนวป่าอย่างน่าเคารพศรัทธาจากผู้พบเห็น

แต่พระป่ามิอาจหลีกหนีจากอำนาจเมือง เมื่อกาลเวลาล่วงไป กลุ่มพระป่าผู้วิเวกได้เข้าสู่เส้นทางสนองงานคณะสงฆ์ไทย จนกระทั่ง สายสัมพันธ์ระหว่างคณะสงฆ์วัดบวรนิเวศวิหารกับศิษยานุศิษย์สายพระอาจารย์มั่นก่อเกิดขึ้นมา เหล่าผู้เคารพศรัทธาในวงศ์พระป่าจึงขยายตัวขึ้นเป็นเท่าทวีท่ามกลางบริบทสงครามเย็น จนเหล่าพระป่าสามารถเข้าไปอยู่ในหัวใจและพลังศรัทธาของสังคมไทยได้ในที่สุด